29 SEP 2026 · Wyobraźcie sobie księgę, która ma prawie metr wysokości i waży 75 kilogramów. Na ponad 300 kartach zawiera zaś całą istotną z punktu widzenia początku XIII wieku wiedzę - więc oczywiście Pismo Święte, ale też traktaty historyczne, pierwowzór encyklopedii, garść porad medycznych i religijnych i odpis pierwszej czeskiej kroniki. To właśnie Codex Gigas, największy na świecie średniowieczny manuskrypt, spisany w pierwszych dekadach XIII wieku w prowincjonalnym klasztorze na pograniczu Czech i Moraw.
O tym, co Codexie wiemy na pewno, czego się domyślamy a czego na pewno nie wiemy, w 145 odcinku Czechostacji opowiada pisarka Karo M. Nowak, dla której historia i legendy wokół średniowiecznej księgi stały się inspiracją do napisania książki własnej, wydanego wiosną tego roku https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5230119/codex-minorr.
W Codexie Minor w ciekawy, zarazem dowcipny sposób Karo wychodzi od legendy o Codexie Gigas, legendy, wg której manuskrypt spisał w jedną noc diabeł pozostawiając w niej swego rodzaju autograf - swój wielki, całostronicowy portret.
Moja rozmówczyni zdecydowanie jednak podkreśla, że w wypadku Codexu Gigas prawda jest, jak to często bywa, zdecydowanie ciekawsza o legend.
Chociaż o legendach też jest w tej rozmowie sporo - bardzo istotną częścią średniowiecznej Wikipedii, której odpowiednikiem miał być Codex, są bowiem kroniki kanonika praskiego Kosmasa - pierwsza czeska kronika, odpowiednik dzieł Galla Anonima. A Kosmas dużo miejsca w swoim dziele poświęcił nie tylko historycznym władcom Czech, ale właśnie również legendom, które miały wyjaśniać ich powstanie. A do tego bardzo, ale to bardzo nie lubił Polaków, czemu na kartach swoich kronik dawał wyraz niejednokrotnie.
****
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać https://patronite.pl/czechostacja w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:
Sergiusz, Tadeusz
Bardzo Wam dziękuję <3
Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach https://suppi.pl/czechostacja, bądź https://buycoffee.to/czechostacja - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję.
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali. W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z https://musopen.org/